ettelaat newspaper

تاريخ خبر: دوشنبه 12 اسفند 1387، 4 ربیع الاول1430، 2 مارس 2009،شماره 24419دوشنبه 12 اسفند 1387، 4 ربیع الاول1430، 2 مارس 2009،شماره 24419

بررسي وضعيت قالي ايراني در بازارهاي جهاني(2)

اصالت قالي ايراني يگانه ابزار رقابتي

فرش ايراني، سند گران‌بهاي فرهنگي است كه در اقصي نقاط جهان به ممتاز بودن از آن ياد مي‌شود. اين محصول نفيس هر چند كه در سال‌هاي اخير رقباي زيادي پيدا كرد، اما آنان رقبايي در صحنه تجاري هستند و نه رقيبي در كيفيت.

در بخش نخست گزارش <بررسي وضعيت قالي ايراني در بازارهاي جهاني> به چالش‌هاي پيش‌روي اين محصول ايراني در بازارهاي جهاني از زاويه ديد برخي دست‌اندركاران، پرداختيم و در ادامه، برخي راهكارها براي بهبود و ارتقاء وضعيت موجود، ارزيابي شده است.

مشتريان فرش ايراني‌

درحال حاضر آمريكا عمده‌ترين واردكننده قالي در جهان است و در سال 2004 بيش از 39 درصد كل واردات قالي جهان را به خود اختصاص داد و پس از آن ايتاليا، انگليس، فرانسه، آلمان و سوئيس قرار داشتند.

ايران در آغاز و تا چندين سده، فرش صادراتي خود را به استانبول مي‌فرستاد و از آن‌جا به اروپا صادر مي‌شد. بعد آلمان و بندر هامبورك‌اش مركزي شد براي تجارت و جمع‌آوري فرش ايران و ارسال به ديگر كشورهاي اروپايي. ولي اكنون بازار اصلي فرش ايران را آمريكا با 21 درصد سهم صادرات تشكيل مي‌دهد.

‌لزوم بازشناسي رقيبان‌

ارزيابي رقبا هميشه تضميني براي ادامه كوشش وكار بنگاه‌هاست و تنها با شناخت رقيبان، برنامه‌ريزي استراتژيك، ممكن خواهد بود.

اين نكته روشن است كه ضعف و سستي بازار فرامرزي قالي ايران، فراتر از حضور تازه واردهاست، ولي همه، رقيب اصلي و عامل ركود را پاكستان مي‌دانند كه در كشورهاي ايتاليا، انگليس، فرانسه و سوئيس و البته آمريكا و آلمان به خوبي مي‌فروشد.

پاكستان در انگليس و فرانسه به ترتيب 24 و 41 درصد از سهم بازار فرش را در دست دارد ولي تنها 16 درصد بازار انگليس و 14 درصد بازار فرانسه براي ايران است.

برخي از كارشناسان معتقدند كه همچنان 3/2 بازار آمريكا، با همه مشكلات سياسي بين دو كشور، در دست فرش ايران است و بازار سوئيس نيز نضف نصف در اختيار پاكستان و ايران قرار دارد.

البته چين را نيز بايد در شمار رقيبان خود قرار دهيم كه با كپي‌برداري از نقش‌هاي اصيل و هنري، مواد اوليه ارزان و توليد انبوه و با به خدمت گرفتن ماشين، توانسته اين قلم را نيز درگستره كالاهاي رنگارنگ خود به نمايش بگذارد. چيني‌ها حتي پا را فراتر از اين نهاده‌اند و با ايجاد شهركي به نام كاشان، طرح‌هاي ايراني قالي را به نام <كاشان چين> به جهان عرضه مي‌كنند.

مهندس بهرامي رئيس اتحاديه بافندگان به گزارشگر اطلاعات مي‌گويد: البته بازار كشورهاي رقيب نيز درگير كسادي و افت 20 تا 30 درصدي هستند ولي چون آن‌ها توليد انبوه و فروش انبوه دارند، آن فشاري را كه ما احساس مي‌كنيم، احساس نمي‌كنند و خاموشي بازار بر آن‌ها چندان محسوس نيست.

بهرامي بافندگان ما را كم‌توقع مي‌داند كه از صبح تا 6 عصر مي‌بافند و با درآمد ماهيانه 130 تا 140 هزار تومان، تورم و گراني را تاب مي‌آورند؛ ولي بافندگان پاكستاني را بسيار كم‌توقع‌تر مي‌خواند.

يك بافنده پاكستاني تنها با دريافت يك وعده غذاي روزانه، از صبح تا عصر پاي دار قالي مي‌نشنيد و قالي مي‌بافد. در آن كشور. نيروي كار ارزان است. چين نيز نيروي كار فراوان و ارزان دارد و رقيب اصلي فرش ايران، اين كشور است كه با توليد سرسام‌آور خود، بازار را از فرش‌هاي لوكس و نير فرش تجاري اشباع كرده است.‌

پشتيباني از بافنده‌

برخي از فرش‌هاي ايران مانند قالي استخواني زنجان در بازار داخلي فروش نمي‌رود و تنها فروش‌اش به بازار جهاني اختصاص دارد. همه كارشناسان عقيده دارند بايد توليد قالي با كيفيت بالا‌ و قيمت پايين باشد و لازمه اين كار، رسيدگي به امور بافنده است.

درآمد بافنده ما بسيار پايين است و افزون بر اين بافندگان بيمه نيستند و با خطر ديسك كمر و پوكي استخوان و ضعف بينايي مواجه‌اند.‌

هنوز قالي جهان به پاي قالي ما نمي‌رسد ولي برخي از بازرگانان ايراني كه قيمت تمام شده قالي را در كشورهاي پيراموني كمتر يافته‌اند، بافندگان ورزيده و زبردست ما را براي فعاليت به آن‌جاها برده‌اند تا همانند قالي ما را در آن‌جا توليد كنند و به نام فرش ايران به جهان، عرضه كنند.

يك فرش تبريز پس از 20 سال كار از بين مي‌رود، ولي اگر يك فرش، 35 بافت در يك گره بيشتر داشته باشد، به كهنگي مي‌رسد ولي رنگ‌هايش ملايم‌تر مي‌شود و تازه در كهنگي، جوان‌تر و زيباتر و چشم‌نوازتر مي‌شود. واين نوع فرش هنوز در جهان هواداران خود را دارد؛ بنابراين براي تداوم توليد فرش هنري بايد از بافنده ورزيده حمايت شود.

پشتيباني از كارگاه‌ها

افتتاح بزرگترين مجتمع قاليبافي در آذرشهر توسط بخش خصوصي با وسعت بيش از 5 هزار متر و سالن بافت 2200 متري، مي‌توانست خوشنود كننده باشد و اگر پشتيباني لازم ادامه مي‌يافت چه بسا اكنون به جاي 80 نفر، 800 نفر در آنجا به كار اشتغال داشتند. مسلم است كه چنين كارگاه‌هايي نياز به گردش پول دارند كه براي يك دوره چرخش كار، امور خود را بگردانند و اگر حمايت و پشتيباني سيستم بانكي نباشد، به سبب نبود نقدينگي، شكست مي‌خورند.

مهندس عبدالله بهرامي رئيس اتحاديه بافندگان درخصوص حمايت از كارگاه‌ها مي‌گويد: پايين آوردن بهاي تمام شده فرش، گريز ناپذير است. اگر اين كار انجام نشود، از قدرت رقابت ايران بيش از اين كاسته خواهد شد و اين كار با پخش مواد اوليه ارزان و البته مرغوب از سوي وزارت بازرگاني امكان‌پذير است و نيز گذاردن تسهيلات در اختيار دست‌اندركاران فرش و حمايت از كارگاه‌هاي توليدي.

وي مي‌افزايد: در اتحاديه صنفي كه وزارت بازرگاني تشكيل داده، اكثريت بافندگان اصلي عضو نيستند، و برخي اصلا بافنده زحمتكش نيستند، ولي وام و تسهيلات و امكانات در اختيارشان گذارده مي‌شود. يك اتحاديه صنفي‌‌فرش بايد توليدكننده باشد، حال آن كه اتحاديه صنفي تشكيل شده از سوي مركز ملي فرش ايران، توليدكننده فرش نيست.‌

بهرامي ادامه مي‌دهد: متاسفانه از سرمايه‌گذار فرش در صورت سرمايه‌گذاري، حمايت لازم به عمل نمي‌آيد، براي همين سرمايه‌گذاري در حال حاضر كاهش يافته و سرمايه‌‌گذار پا پيش نمي‌گذارد چون مي‌داند از وي حمايت لازم به عمل نمي‌آيد و كارگرش بيمه نخواهد بود و ورود مواد اوليه‌اش بي‌مانع نيست و به آن ماليات سبك نمي‌بندند و در ادامه كار و در مرحله توليد، نقدينگي لازم را نخواهد داشت.‌

بهرامي معتقد است كه وقتي وزارت كار به كارگاه‌ها وعده كارگر بافنده‌ با بيمه بيكاري مي‌دهد، بايد به پيمان‌اش وفا كند.

رئيس اتحاديه صادركنندگان نيز يكي از راه‌ها را حمايت از كارگاه‌هاي متمركز مي‌داند كه به تازگي طرح يك فوريتي آن از تصويب مجلس گذشت.هريس‌چيان مي‌افزايد: ما توليدكننده انبوه نداريم كه قادر باشد سفارش 30 تخته فرش را با كيفيت و بافت و رنگ و طرح مورد نظر سفارش دهنده، تامين كند، ولي با ايجاد كارگاه‌هاي متمركز كه كارگزارش وزارت بازرگاني و زير مجموعه آن مركز توسعه تجارت و مركز ملي فرش ايران است، مي‌توان سفارش 300 تخته فرش را نيز با مديريت واحد برآورده كرد كه تحويل بازار خارجي شود. در ضمن دركارگاه هاي متمركز، كارگر از بيمه برخوردار خواهد بود و بهترين مواد اوليه در اختيارش گذاشته خواهد شد و اميدوارم كوشش شود كه رويكرد دوباره‌اي انجام گيرد به رنگ‌هاي گياهي. چون در حال حاضر از رنگ شيميايي نامرغوب، فرش قابل اعتماد وزيبايي در نمي‌آيد و كوشش بافنده را به فنا مي‌برد و از ارزش والاي كارش مي‌كاهد و به بازار فرش وضعيت آشفته‌تري مي‌بخشد.

سعيد نعمان بنگاه‌دار مقيم آمريكا نيز بر تمركز در كار فرش تاكيد دارد و مي‌گويد: <هند و پاكستان انرژي خود را روي كارگاه‌هاي متمركز گذاشته‌اند و با اعمال مديريت درست، برابر با پسند روز جهان توليد مي‌كنند؛ ولي ايران همچنان سنتي بافت و به مد روز بي‌توجه ماند و اكنون فرش با رنگ‌هاي سنتي و قديمي، هوادار كمي در بازار آمريكا و اروپا دارد.>

نعمان باور دارد كه ما چاره‌اي مگر پرهيز از رنگ تند و طرح شلوغ و رويكرد به رنگ ملايم نداريم و اكنون نيز براي رقابت با هند و پاكستان دير شده و بايد با چرخش 180 درجه‌اي رو كنيم به بازارهاي نوين درجهان.

فرش كهنه بهتر از نو

هريس‌چيان، خريداران ايتاليايي، فرانسوي و آلماني را خواستاران فرش كهنه ايراني برمي‌شمرد ومي‌افزايد كه آن‌ها به شم قوي هنري خود عاشق اين‌گونه فرش‌هايند و برايش ارزش بيشتري قائل‌اند و آن‌ها را ارزشمندتر از فرش نو مي‌دانند. فروشندگان بسياري در خارج هستند كه روي اين‌گونه از فرش سرمايه‌گذاري كرده‌اند و موفق هم بوده‌اند. هريس‌چيان ادامه مي‌دهد: اين ويژگي تنها منحصر به فرش دستباف ايران است و اختصاص به منطقه خاصي از كشور ما هم ندارد.حقيقت اين است كه ما استادكاراني داريم كه حتي در صورت نياز، حاضر نيستند، هنر خود را به توليد فرش تجاري اختصاص دهند و تنها فرش هنري مي‌بافند و همين ويژگي‌هاست كه مي‌تواند زندگي دوباره‌اي به فرش دستباف ايران در جهان ببخشد و روزهاي شكوفاي گذشته را زنده كند.‌

سود و زيان فروشگاه اينترنتي‌

پر پيداست كه ما با وارد شدن به فروش اينترنتي، به دام سري‌سازي و ارزان‌سازي مي‌افتيم كه اكنون در جهان مجازي رواج دارد و قالي دستباف را متري 20 دلار مي‌فروشند.

دكتر مرتضي فرجي، رئيس شركت ملي فرش ايران در پاسخ گزارشگر روزنامه اطلاعات درباره زيان‌هاي بازار اينترنتي مي‌گويد: <در عصر انفورماتيك بايد از همه ابزارهاي مدرن استفاده كرد.>

ولي اكنون يگانه ابزار رقابتي به جا مانده براي قالي ايراني <اصالت> است؛ و از آن جايي كه خريدار عموما جوان آن‌لاين آن هم خارجي، عنايتي به اصالت فرش ايراني ندارد، يا از آن بي‌خبر است، تنها در پي فرش لوكس است؛ بنابراين سرمايه‌گذاري روي چنين بازاري به زيان ما تمام خواهد شد و ما در صورت توليد اين‌گونه فرش، توان رقابتي خود را بيش از پيش در برابر هند و چين و پاكستان از دست خواهيم داد. حقيقت اين است كه ما توان رقابت با اين گونه فرش را كه بازارش توسط هند و چين اشباع شده، نداريم. سعيد نعمان نيز معتقد است كه فرش‌هاي ايراني در اينترنت، هر فوت 5/1 دلار تبليغ مي‌شود و بدينگونه به قالي ممتاز ايران در جهان ضربه مي‌زند. وي مي‌افزايد: خريدار غربي، متاثر از تبليغات مخرب اينترنتي تصور مي‌كند كه اگر يك قالي گمنام، متري 20 دلار است، حتما بايد يك قالي ممتاز و با اصالت تبريز نيز متري 20 دلار باشد.

ع. درويشي‌

codex24x

page05

ارسال خبر از طريق ايميل

نسخه مناسب چاپ

PDF صفحات روزنامه